Onderzoek Stichting OPEN naar milieustraten: volop kansen voor betere inzameling elektrisch afval

Gemeentelijke milieustraten vormen het grootste inzamelkanaal voor afgedankte elektrische en elektronische apparatuur in Nederland. Stichting OPEN zamelt dit hier gescheiden in met Wecycle-containers. Daarmee spelen gemeentelijke milieustraten een sleutelrol in de inzameling voor hergebruik en hoogwaardige recycling. Om beter inzicht te krijgen in succesfactoren en verbeterpunten binnen dit kanaal, heeft Stichting OPEN een landelijke nulmeting laten uitvoeren door onderzoeksbureau Jonge Honden. Het onderzoek laat zien dat er veel kansen zijn om de inzameling te verbeteren.

Centraal in het onderzoek stond de vraag welke invloed drie factoren hebben op de effectiviteit van inzameling van elektrisch afval: de communicatie tussen gemeenten en hun inwoners, de inrichting van de milieustraten en de kennis van medewerkers op de milieustraat. In de periode van augustus tot en met december 2025 zijn in totaal 332 milieustraten in Nederland bezocht. Hierbij is de inzameling van afgedankte apparaten, lampen en batterijen in kaart gebracht. Daarnaast zijn er op iedere locatie interviews gehouden met medewerkers. Ook is de informatievoorziening via gemeentelijke en inzamelwebsites geanalyseerd.

Belangrijkste bevindingen
De zes belangrijkste bevindingen van het onderzoek:

1. Integrale aanpak bepalend voor succes
Effectieve inzameling van elektrisch afval is het resultaat van heldere communicatie, een logische en veilige inrichting van de milieustraat en goed geïnformeerde, zichtbare medewerkers.

2. Versnipperde communicatie belemmert inzameling
Gemeenten hanteren uiteenlopende terminologie en bieden wisselende, soms lastig vindbare informatie over elektrisch afval, lampen en batterijen. Dit leidt tot onduidelijkheid, waardoor elektrisch afval in de verkeerde container terecht kan komen en grondstoffen verloren gaan.

3. Toezicht en zichtlijnen essentieel
Actief toezicht bij de ingang van de milieustraat en goed zicht op Wecycle-containers voor elektrische apparaten dragen bij aan betere scheiding en verminderen vervuiling van ingezamelde stromen.

4. Positieve relatie met Wecycle-bebording
Er is een verband tussen de aanwezigheid van Wecycle-bebording op de milieustraat en hogere inzamelresultaten van elektrisch afval. Momenteel maakt 37% van de milieustraten gebruik van deze borden.

5. Gemotiveerd personeel met kennisbehoefte
Medewerkers van milieustraten zijn betrokken en gemotiveerd, maar missen vaak inhoudelijke kennis over de verwerking van deze afvalstroom. Tegelijkertijd is er wel brede bereidheid om deze kennis te vergroten.

6. Kwaliteit inzamelmiddelen onder druk
Een deel van de inzamelmiddelen voor elektrisch afval is aan vernieuwing toe. Uit de inventarisatie blijkt dat 14% van de containers als onvoldoende wordt beoordeeld.

Vervolgstappen Stichting OPEN
Stichting OPEN neemt de onderzoeksresultaten mee en zet in op gerichte verbetermaatregelen. Zo kan op de milieustraten de zichtbaarheid van Wecycle beter, bijvoorbeeld door milieustraten te ondersteunen bij bebording of nieuwe inzamelmiddelen. Hiervoor zet Stichting OPEN accountmanagers in en vinden periodieke werkbezoeken plaats voor advies en kennisoverdracht. Daarnaast gaat Stichting OPEN werken aan eenduidige, toegankelijke en uniforme communicatie die gemeenten richting bewoners kunnen gebruiken. Zo is de communicatietoolkit die gemeenten gebruiken voor informatie aan hun inwoners verbeterd. Op die manier draagt Stichting OPEN bij aan betere en consistente informatie op websites en apps.

De komende tijd bezoekt Stichting OPEN alle onderzochte milieustraten om medewerkers te bedanken en de belangrijkste onderzoeksresultaten te delen. Hierbij wordt extra aandacht besteed aan het verdere verwerkingsproces van afgedankte elektrische apparaten, lampen en batterijen. Zo werkt Stichting OPEN aan meer kennis en betrokkenheid. Daarnaast loopt de huidige overeenkomst met gemeenten aan het einde van dit jaar af. De herijking hiervan is inmiddels in volle gang en de inzichten uit dit onderzoek worden daarin ook meegenomen.