Lees verder
·
Leestijd: 1
min
Technologische industrie: sturen op grondstoffen, ontwerp en een efficiënt systeem
Vera Ortmanns en Robert van Beek
Robert van Beek, belangenbehartiger Klimaat, Energie en Milieu bij FME en bestuurslid van Stichting OPEN, vertegenwoordigt de technologische industrie. Vera Ortmanns is directeur van Stichting Metalektro Recycling (SMR) en vertegenwoordigt binnen Stichting OPEN een brede groep producenten. Samen werken zij aan een systeem dat niet alleen afgedankte apparaten inzamelt, maar ook stuurt op grondstoffen, ontwerp en efficiëntie in de keten.
Continuïteit en basis op orde
Voor de sector stond 2025 in het teken van continuïteit en verdere doorontwikkeling van het systeem. Met de verlenging van de Algemeen Verbindend Verklaring (AVV) voor elektrische apparaten is de basis versterkt om de producentenverantwoordelijkheid de komende jaren voort te zetten.
Ortmanns: “Met de verlenging van de AVV hebben we de continuïteit van het systeem geborgd. Tegelijk wordt er met het Actieplan 2025-2030 fors geïnvesteerd. Het systeem is daardoor niet goedkoper geworden, maar er wordt aantoonbaar meer gedaan en we zetten belangrijke stappen richting de inzameldoelstellingen.”
Tegelijk speelde de discussie over de haalbaarheid van de inzameldoelstellingen.
Van Beek: “De AVV en de discussie over de praktische haalbaarheid van de recyclingdoelstellingen in relatie tot de wettelijke eisen hangen nauw met elkaar samen. Onze constructieve gesprekken hierover met de Inspectie Leefomgeving en Transport en het Ministerie van Infrastructuur & Waterstaat hebben het afgelopen jaar echt gekleurd. Dat raakt direct aan hoe we het systeem ontwikkelen en waar je als Stichting OPEN met zo’n AVV wel en niet verantwoordelijkheid voor kan nemen.”
Grondstoffen en schaal: samen organiseren
De sector ziet een duidelijke toename in het gebruik van kritieke grondstoffen. Door elektrificatie en digitalisering van de samenleving neemt zowel de afhankelijkheid van deze materialen als de hoeveelheid apparaten toe.
Tegelijk vraagt dit om een efficiënte organisatie van de keten. Van Beek: “Als je dit allemaal individueel organiseert, wordt het duurder en minder efficiënt. Juist door samen te werken benut je schaal en kwaliteit.”
Ontwerp bepaalt de achterkant van de keten
De sector ziet dat producten complexer worden, wat de verwerking uitdagender maakt. Ontwerpkeuzes hebben direct invloed op de kosten en mogelijkheden in de afdankfase.
Van Beek: “We moeten ons afvragen of we alles wat technisch kan, ook moeten willen maken. Producten worden steeds complexer en moeilijker uit elkaar te halen, bijvoorbeeld door verlijming. Dat lijkt aan de voorkant efficiënt, maar zorgt aan het einde van de keten voor hogere kosten en maakt het terugwinnen van grondstoffen lastiger.”
Tegelijk groeit het besef dat hier verbetering nodig is.
Ortmanns: “Bedrijven kijken steeds vaker al bij het ontwerp naar wat er aan het einde van de levensduur gebeurt. Die beweging is duidelijk ingezet.”
Inzameling en lekstromen beter in beeld
Een belangrijke opgave ligt in het beter in beeld krijgen van lekstromen die nu buiten het systeem blijven, met name waar waardevolle materialen in zitten.
Van Beek: “Juist waardevolle stromen verdwijnen uit beeld, omdat daar geld mee te verdienen is. Die wil je beter in het systeem krijgen.”
Dit vraagt om goede registratie, duidelijke regels en handhaving.
Ortmanns: “Regels werken alleen als ze ook worden nageleefd. Daar ligt nog een belangrijke opgave.”
Samenwerking in kennis en innovatie
De sector benadrukt het belang van samenwerking in kennisontwikkeling rond grondstoffen. Zo is recent door de overheid besloten het budget voor het Nederlands Materialen Observatorium (NMO) structureel te verhogen.
Van Beek: “Zonder goed inzicht in beschikbaarheid en risico’s van grondstoffen kun je geen goede keuzes maken. Juist door samenwerking tussen sector, overheid en kennisinstellingen kunnen we stappen zetten.”
Vooruitblik
Voor 2026 ligt de focus op het verder verhogen van de inzameling van afgedankte apparaten om de doelstellingen te behalen. Dat vraagt om het blijven stimuleren van inzameling en registratie van afgedankte apparaten, onder andere via de stimuleringsregeling. Tegelijk is het uitgangspunt dat alle schakels in de keten hun rol goed invullen en dat waardevolle stromen beter in beeld komen.
Daarnaast is de invoering van de afgifteplicht een belangrijke randvoorwaarde om te zorgen dat afgedankte apparaten via de juiste kanalen worden ingezameld en verwerkt. Effectieve handhaving is daarbij essentieel om een eerlijk speelveld te borgen en lekstromen te voorkomen.